Polscy ojcowie żyją o 7 lat krócej. Te badania warto zrobić po 40. roku życia

Dzień Ojca to okazja do składania życzeń i wręczania prezentów. Jednym z najlepszych prezentów, jaki mężczyzna może zrobić sobie i swojej rodzinie, jest regularna profilaktyka.

Powód jest prosty – mężczyźni w Polsce żyją średnio o ponad siedem lat krócej niż kobiety. Wciąż częściej umierają przedwcześnie z powodu chorób układu krążenia, nowotworów i schorzeń metabolicznych. Wielu z nich zgłasza się do lekarza dopiero wtedy, gdy pojawiają się wyraźne objawy choroby. Tymczasem większość najgroźniejszych schorzeń rozwija się przez lata bez bólu i bez sygnałów ostrzegawczych.

Dlaczego mężczyźni żyją krócej?

Mężczyźni rzadziej wykonują badania profilaktyczne, później zgłaszają się do lekarza i częściej bagatelizują pierwsze objawy choroby. Nie bez znaczenia pozostają także czynniki ryzyka, takie jak:

• nadciśnienie tętnicze,
• podwyższony cholesterol,
• palenie papierosów,
• nadwaga i otyłość,
• brak aktywności fizycznej,
• przewlekły stres.

To właśnie one odpowiadają za znaczną część przedwczesnych zgonów wśród mężczyzn.

Po czterdziestce warto zacząć od podstaw

Po 40. roku życia każdy mężczyzna powinien przynajmniej raz w roku wykonać podstawowe badania kontrolne. Pozwalają one wykryć choroby na etapie, gdy leczenie jest najskuteczniejsze.

Podstawowy pakiet badań dla mężczyzny:

• morfologia krwi,
• badanie ogólne moczu,
• stężenie glukozy na czczo,
• hemoglobina glikowana (HbA1c) – szczególnie przy ryzyku cukrzycy,
• lipidogram (cholesterol całkowity, LDL, HDL, trójglicerydy),
• pomiar ciśnienia tętniczego,
• kontrola masy ciała i obwodu pasa.

Te badania najczęściej pozwalają wykryć nadciśnienie, cukrzycę lub zaburzenia lipidowe.

Serce wciąż zabija najczęściej

Choroby układu krążenia pozostają główną przyczyną zgonów w Polsce. Dlatego po 40. roku życia szczególne znaczenie ma regularna kontrola stanu serca i naczyń krwionośnych. Lekarze zalecają nie tylko pomiar ciśnienia tętniczego, ale również ocenę poziomu cholesterolu oraz ryzyka sercowo-naczyniowego.

W przypadku osób obciążonych rodzinnie lub mających dodatkowe czynniki ryzyka warto rozważyć wykonanie EKG oraz konsultację kardiologiczną.

Prostata nie boli. To największy problem

Rak prostaty jest obecnie najczęściej diagnozowanym nowotworem u mężczyzn w Polsce. We wczesnym stadium zwykle nie powoduje żadnych dolegliwości. Eksperci podkreślają znaczenie regularnych kontroli. Warto porozmawiać z lekarzem rodzinnym lub urologiem o badaniu PSA, czyli oznaczeniu stężenia swoistego antygenu sterczowego we krwi. Szczególną czujność powinny zachować osoby, u których rak prostaty występował w rodzinie.

Nie zapominaj o jelicie grubym

Rak jelita grubego należy do najczęściej rozpoznawanych nowotworów zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Ryzyko zachorowania rośnie wraz z wiekiem. Dlatego warto rozmawiać z lekarzem o badaniach przesiewowych, zwłaszcza jeśli w rodzinie występowały nowotwory przewodu pokarmowego.

Kolonoskopia pozostaje jednym z najskuteczniejszych badań pozwalających wykryć zmiany nowotworowe na wczesnym etapie lub nawet im zapobiec.

Wątroba i nerki chorują po cichu

Nie tylko serce i nowotwory wymagają kontroli. Warto regularnie sprawdzać również funkcję nerek i wątroby. Pomagają w tym:

• kreatynina z oceną eGFR,
• próby wątrobowe (ALT, AST, GGTP),
• kwas moczowy,
• badanie ogólne moczu.

Nieprawidłowe wyniki często pojawiają się na długo przed wystąpieniem objawów.

Coraz więcej badań można zrobić bezpłatnie

Wiele badań profilaktycznych można wykonać w ramach świadczeń finansowanych przez NFZ. Dodatkowo osoby po 40. roku życia mogą korzystać z nowych programów profilaktycznych realizowanych w podstawowej opiece zdrowotnej. Ich celem jest wcześniejsze wykrywanie chorób cywilizacyjnych i ograniczenie liczby przedwczesnych zgonów.

Najlepszy prezent dla rodziny? Zdrowy tata

Mężczyźni często troszczą się o zdrowie swoich dzieci, partnerki czy rodziców, zapominając o sobie. Tymczasem profilaktyka nie wymaga wielkich poświęceń – zwykle wystarczy kilkanaście minut na pobranie krwi i podstawowe badania.

W Dniu Ojca warto przypomnieć, że zdrowie nie jest dane raz na zawsze. Kilka prostych badań wykonanych po 40. roku życia może pozwolić wykryć chorobę na tyle wcześnie, by skutecznie ją leczyć.